Fiziksel sinyalden firmware ve gerçek zamanlı yürütmeye kadar gömülü sistemleri uçtan uca ele alan uygulamalı eğitimdir. İşlemci mimarileri, RTOS, haberleşme protokolleri, ECU, sinyal işleme, PCB ve hata analizi; güvenilir ve doğrulanabilir sistem tasarımı ekseninde işlenir.
240 saat Canlı Ders / Sınıf Uluslararası Geçerli
Örnek ders içeriği
PDF · örnek müfredat & ders notu
Eğitimin örnek bir bölümünü ve müfredat detayını PDF olarak incele — neye başladığını önceden gör.
Gömülü bir sistemin güç, veri, zaman ve karar akışını bütün olarak çözümleme
Mikrodenetleyici tabanlı donanım ve firmware mimarisi oluşturma
Datasheet, reference manual, memory map, register ve bit alanlarını okuma
Hazır kütüphanelerin altında gerçekleşen donanım işlemlerini takip etme
İşlemci, pipeline, cache, flash wait-state, veri yolu ve bellek davranışlarını analiz etme
Bare-metal, interrupt-driven ve RTOS tabanlı yürütme modellerini karşılaştırma
Bus contention, interrupt latency, jitter ve kaynak paylaşımının gerçek zamanlı davranışa etkisini belirleme
ADC örneklerini çözünürlük, quantization, referans gerilimi, offset, drift ve gürültü açısından yorumlama
Timer ve PWM yapılarını frekans, çözünürlük, duty cycle ve jitter gereksinimlerine göre tasarlama
UART, SPI ve I²C haberleşme trafiğini fiziksel sinyal ve frame düzeyinde çözümleme
Timeout, retry, error flag, ring buffer, checksum ve CRC içeren güvenilir sürücü yapıları geliştirme
Sensör verilerini örnekleme, filtreleme ve anlamlı özelliklere dönüştürme
Durum makineleri ve olay tabanlı firmware mimarileri oluşturma
Task, queue, semaphore, mutex, event group ve software timer tabanlı RTOS mimarileri kurma
Priority inversion, deadlock, race condition, stack overflow ve heap problemlerini teşhis etme
ISR, task ve DMA arasındaki veri sahipliği ve eşzamanlılık ilişkisini yönetme
Motor, röle ve diğer aktüatörler için güvenli sürme ve geri besleme yapıları tasarlama
EEPROM ve flash üzerinde yazma ömrü, CRC ve güç kesintisi koşullarını dikkate alan kalıcı veri yapıları kurma
Regülatör, ripple, brownout, decoupling ve ground davranışlarını sistem kararlılığı açısından değerlendirme
Şematik, boardview, net ve test noktaları üzerinden donanım sinyal yollarını takip etme
KiCad üzerinde fonksiyonel bloklara ayrılmış şematik ve PCB tasarımı hazırlama
ERC, DRC, placement, routing, return path ve güç ağacı kontrollerini gerçekleştirme
Kart seviyesi arızaları belirti, blok, net, ölçüm, hipotez ve doğrulama zinciriyle izole etme
UART ve kablosuz bağlantılar üzerinden telemetri ve çalışma zamanı gözlemlenebilirliği oluşturma
Wi-Fi, web arayüzü, OTA ve flash partition içeren bağlı gömülü sistem mimarileri geliştirme
RF, frekans, Doppler ve beat-frequency ilişkisini sensör ve veri edinimi açısından yorumlama
Gömülü sistemler için hata senaryosu, test planı ve doğrulama prosedürü hazırlama
Çalışan bir prototipi ölçülebilir, açıklanabilir ve tekrar doğrulanabilir bir mühendislik sistemine dönüştürme
Müfredat
26 modül · 121 bölüm · 242 konu · 240 saat
Modül 1
Gömülü Sistem Mühendisliğine Giriş
Eğitimin temel yaklaşımı; gömülü sistemi kod, donanım, zaman, ölçüm ve hata davranışının birlikte oluşturduğu bir mühendislik sistemi olarak okumak.
1.1 Gömülü Sistem Nedir?
Genel amaçlı bilgisayarlarla belirli bir fiziksel görevi yerine getiren gömülü sistemlerin yapı, kaynak ve çalışma modeli farkları.
Güç, Veri, Zaman ve Karar Akışı
Bir sistemde enerjinin nereden geldiği, verinin hangi yollardan taşındığı, kararın nerede üretildiği ve fiziksel çıktının nasıl oluştuğu.
Donanım, Firmware ve Fiziksel Sistem İlişkisi
Elektronik devre, işlemci, çevrebirim ve firmware katmanlarının aynı çalışma davranışını birlikte üretmesi.
1.2 Endüstriyel Sistem Yaklaşımı
Bir prototipin yalnızca çalışmasının yeterli olmadığı; güvenilirlik, tekrar üretilebilirlik ve hata davranışının tasarıma dahil edilmesi.
Nominal Çalışma ve Failure Mode Ayrımı
Normal çalışma koşulları ile veri kaybı, gecikme, gürültü, bileşen arızası ve kaynak çakışması gibi hata koşullarının ayrıştırılması.
Gözlemlenebilirlik ve Doğrulanabilirlik
Sistemin iç durumunu telemetri, log, ölçüm ve test noktaları üzerinden açıklayabilmesi ve davranışının tekrar doğrulanabilmesi.
1.3 Derslerde Kullanılacak Mühendislik Akışı
Her konunun kavram, donanım karşılığı, firmware karşılığı, ölçüm, hata modu ve uygulama sırasıyla incelenmesi.
Blok Şema ve Arayüz Tanımlama
Sistemin güç, veri ve kontrol bloklarına ayrılması; bileşenler arasındaki arayüzlerin ve sorumlulukların açık biçimde tanımlanması.
Belirti, Hipotez, Ölçüm ve Doğrulama
Bir sistem problemi karşısında rastgele değişiklik yerine gözlemden hipoteze, ölçümden doğrulamaya uzanan sistematik inceleme yöntemi.
Modül 2
Embedded C ve Firmware Geliştirme Temelleri
C dilinin gömülü sistemlerde bellek, register, bit alanı, donanım erişimi ve deterministik yürütme açısından kullanılması.
2.1 C Dilinin Gömülü Sistem Modeli
Veri türleri, operatörler, fonksiyonlar ve kontrol akışlarının sınırlı kaynaklı donanım üzerinde nasıl karşılık bulduğu.
Sabit Genişlikli Veri Türleri ve Bit İşlemleri
uint8_t, uint16_t ve benzeri türler; maskeleme, kaydırma, set/clear/toggle işlemleri ve register bitlerinin güvenli yönetimi.
Pointer, Struct, Union ve Bellek Erişimi
Adres tabanlı erişim, veri paketleme, donanım register yapılarını modelleme ve binary veri düzenlerinin yorumlanması.
2.2 Derleyici, Linker ve Bellek Yerleşimi
Kaynak kodun makine koduna dönüşmesi; program bölümleri, başlangıç kodu ve hedef cihaz belleğine yerleşim süreci.
Stack, Heap, Data, BSS ve Read-Only Alanlar
Değişkenlerin yaşam süresi, bellek tüketimi, stack taşması ve dinamik bellek kullanımının gömülü sistem riskleri.
Compiler Optimization, Startup ve Linker Script
Optimizasyonun yürütme davranışına etkisi; reset sonrası başlangıç akışı, vector table ve linker ile bellek bölgesi yönetimi.
2.3 Firmware Kod Mimarisi
Sürücü, servis, uygulama ve platform katmanlarının ayrılması; bakım yapılabilir ve test edilebilir firmware yapısı.
volatile, const, static ve Donanım Yan Etkileri
Derleyici optimizasyonuna karşı donanım register erişimi, paylaşılan veri ve ISR ilişkilerinde doğru niteleyici kullanımı.
Hata Kodları, Assertion ve Loglama
Sessiz başarısızlık yerine hata kaynaklarının izlenmesi; geri dönüş kodları, sınır kontrolleri ve tanısal kayıt yaklaşımı.
Modül 3
Dijital Gerçeklik, Threshold ve GPIO
Dijital giriş-çıkışların gerçekte analog gerilim, eşik, akım ve zaman davranışı üzerinden çalıştığının incelenmesi.
3.1 Lojik Seviye Eşikleri ve Gürültü Marjı
Datasheet üzerindeki VIL, VIH, VOL ve VOH sınırları üzerinden geçerli lojik seviyelerin ve belirsiz bölgenin yorumlanması.
Threshold Matematiği ve Belirsiz Giriş Bölgesi
Giriş geriliminin hangi koşullarda LOW, HIGH veya garanti edilmeyen bölgede kaldığının matematiksel ve fiziksel analizi.
Noise Margin, Schmitt Trigger ve Histerezis
Gürültü marjlarının hesaplanması; yükselen ve düşen sinyallerde farklı eşikler kullanılarak kararsız geçişlerin önlenmesi.
3.2 Giriş Yapıları ve Sinyal Koşullandırma
Bir pinin dış dünyadan aldığı sinyalin pull dirençleri, hat kapasitesi ve filtreleme elemanlarıyla kararlı hale getirilmesi.
Pull-Up, Pull-Down, Floating Pin ve Open-Drain
Tanımsız girişlerin oluşumu, hatların varsayılan seviyeye çekilmesi ve ortak hatlarda açık drençli çalışma.
RC Davranışı, Debounce, Glitch ve Metastability
Direnç-kapasite zaman sabiti, buton sıçraması, kısa darbeler ve asenkron girişlerin kararsız örneklenmesi.
3.3 GPIO Çıkışlarının Elektriksel Davranışı
Pinlerin yalnızca HIGH/LOW üretmediği; source/sink akımı, çıkış direnci, yük kapasitesi ve anahtarlama hızıyla sınırlandığı gerçeği.
Pin Akımı, Source/Sink ve Çıkış Sürücüleri
Mikrodenetleyici pinlerinin akım limitleri; transistor, MOSFET ve harici sürücü gerektiren yüklerin ayrıştırılması.
Slew Rate, Pin Kapasitesi, ESD ve Pin Multiplexing
Kenar hızının EMI ve zamanlama üzerindeki etkisi; giriş koruması ve bir fiziksel pinin farklı çevrebirim görevlerine atanması.
3.4 Atomic GPIO ve Register Semantiği
GPIO register erişimlerinde read-modify-write yarışları, atomic set/reset mekanizmaları ve port bütünlüğü.
Read-Modify-Write Yarışı ve BSRR
Bir bit değiştirilirken aynı porttaki diğer bitlerin veya ISR erişimlerinin bozulması; set/reset register ile atomik güncelleme.
Output Latch, Input Data Register ve Gerçek Pin Seviyesi
Yazılan latch değeri, okunan register ve fiziksel pindeki gerçek gerilim arasındaki farkların ayrıştırılması.
3.5 Giriş Senkronizasyonu ve Clock Domain Crossing
Asenkron dış sinyalin işlemci clock alanına alınması sırasında oluşan metastability ve örnekleme belirsizliği.
Synchronizer Flip-Flop Zinciri
İki kademeli senkronizer yapısı, metastability'nin bastırılması ve hızlı/asenkron girişlerin güvenli örneklenmesi.
GPIO Toggle Limiti, Speed Register ve Jitter
Output driver hızı, pin kapasitesi, bus erişimi ve yazılım akışının maksimum toggle frekansına etkisi.
3.6 TTL/CMOS Eşikleri ve Gerilim Uyumluluğu
Aynı fiziksel gerilimin farklı giriş teknolojileri ve besleme seviyelerinde farklı lojik anlam üretmesi.
VDD'ye Bağlı Threshold Davranışı
VIH/VIL sınırlarının sabit voltaj değil, teknoloji ve besleme gerilimiyle değişen oranlar olarak yorumlanması.
5 V Toleransı, Clamp Diyotları ve Level Shifting
Giriş koruma diyotları, enjeksiyon akımı ve farklı gerilim alanları arasında güvenli seviye dönüştürme.
Modül 4
Temel Elektronik, Analog Ön Uç ve Güç Anahtarlama
Gömülü sistemin fiziksel giriş ve çıkış katmanını oluşturan pasif elemanlar, sinyal koşullandırma, MOSFET ve güç anahtarlama yapıları.
4.1 Gerilim, Akım, Direnç ve Enerji Yolları
Bir devrede akımın izlediği kapalı yol, referans gerilimi ve bileşenler üzerindeki enerji dönüşümünün sistem davranışına etkisi.
Gerilim Bölücü ve Kaynak Empedansı
Sensör ve ölçüm girişlerinde ölçekleme; direnç ağının ADC örnekleme kapasitörü ve yükle etkileşimi.
RC Zaman Sabiti ve Temel Filtre Davranışı
Direnç-kapasite ağlarının yükselme süresi, debounce, low-pass davranışı ve gecikme maliyeti.
4.2 Analog Ön Uç ve Sinyal Koşullandırma
Fiziksel sensör çıkışının MCU giriş aralığına, bant genişliğine ve gürültü gereksinimine uygun hale getirilmesi.
Comparator, Schmitt Trigger ve Seviye Kararı
Analog gerilimin eşik ve histerezis üzerinden dijital olaya dönüştürülmesi.
Filtreleme, Koruma ve Seviye Dönüştürme
RC filtre, seri direnç, clamp ve farklı gerilim alanları arasında güvenli arayüz oluşturma.
4.3 MOSFET Fiziği ve G-S-D Modeli
Gate, source ve drain uçları; iletim kararının mutlak gate geriliminden değil VGS farkından oluşması.
NMOS, PMOS ve VGS Eşiği
Low-side ve high-side anahtarlamada kanal türü seçimi, gate referansı ve lojik seviye sürme gereksinimleri.
Gate Pull Direnci, Body Diode ve Varsayılan Durum
Gate'in boşta kalmasının önlenmesi, body diode akım yolu ve enerji kesildiğinde anahtarın güvenli durumda tutulması.
4.4 Güç Anahtarlama ve Kaynak Seçimi
Mikrodenetleyicinin yükü doğrudan sürmek yerine transistor/MOSFET ve koruma katmanlarını yönetmesi.
High-Side, Low-Side ve Flyback Yönetimi
Röle, solenoid ve endüktif yüklerde anahtarlama topolojisi, ters EMK ve koruma diyodu davranışı.
Power ORing, Kaynak Önceliği ve Geçiş Davranışı
Birden fazla güç kaynağı arasında düşük kayıplı seçim, geri besleme akımının engellenmesi ve geçiş anındaki kararlılık.
Modül 5
İşlemci ve Mikrodenetleyici Mimarileri
Aynı kodun farklı işlemci, bellek ve veri yolu yapılarında neden farklı süre ve davranış ürettiğinin incelenmesi.
5.1 Von Neumann, Harvard ve Modified Harvard
Komut ve veri yollarının ortak veya ayrık olması; bant genişliği, eşzamanlı erişim ve darboğaz davranışları.
Instruction Fetch ve Load/Store Yolları
Komut getirme ile veri erişiminin işlemci içindeki akışı ve aynı kaynaklara erişimin performans üzerindeki etkisi.
Mimari Seçimin Determinizme Etkisi
Yol paylaşımı, bellek erişimi ve önbellek davranışının gerçek zamanlı yürütme süresinde oluşturduğu değişkenlik.
5.2 Pipeline, Branch ve Yürütme Gecikmeleri
Fetch, decode ve execute aşamalarının örtüşmesi; dallanma, bağımlılık ve pipeline boşalmasının çevrim maliyetleri.
Pipeline Stall ve Branch Penalty
Veri bağımlılığı, bellek beklemesi ve yanlış dallanma tahmininin işlemci akışını durdurması.
Flash Wait-State, Prefetch ve Cache
İşlemci hızının flash erişim hızını aşması; prefetch ve cache mekanizmalarının ortalama ve en kötü durum süresine etkisi.
5.3 Bellek Hiyerarşisi ve Veri Yolları
Register, SRAM, TCM, cache ve harici bellek katmanlarının erişim süresi, görünürlük ve paylaşım davranışı.
Bus Matrix, AHB, APB ve Arbitration
CPU, DMA ve çevrebirimlerin ortak veri yollarında öncelik ve hakemlik mekanizmalarıyla kaynak paylaşması.
Cortex-A, Cortex-M ve Cortex-R Karşılaştırması
Uygulama işlemcisi, mikrodenetleyici ve gerçek zamanlı işlemci ailelerinin MMU, NVIC, TCM, ECC ve lock-step gibi özellikleri.
Modül 6
İleri Mikroişlemci Mimarisi, Cache ve Bellek Tutarlılığı
Pipeline, speculative execution, cache, memory ordering, interconnect ve safety mekanizmalarının performans ile deterministik davranış üzerindeki etkileri.
6.1 Pipeline Aşamaları ve Yürütme Bağımlılıkları
Instruction fetch'ten write-back aşamasına kadar komut akışı ve aşamalar arası veri/zaman bağımlılıkları.
IF/ID/EX/MEM/WB, Refill ve Flush
Pipeline dolumu, branch veya exception sonrasında boşalma ve yeniden doldurma maliyetleri.
Decode Hazard ve Execution Dependency Chain
Register, operand ve bellek bağımlılıklarının decode/execute aşamalarında stall oluşturması.
6.2 Branch Prediction ve Spekülatif Yürütme
Cortex-A sınıfı işlemcilerde gelecekteki akışı tahmin ederek throughput artırma ve yanlış tahmin maliyeti.
Branch Misprediction ve Pipeline Ceza Süresi
Yanlış hedefe getirilen komutların iptali, pipeline flush ve yürütme süresi değişkenliği.
Out-of-Order Execution ve Register Renaming
Bağımsız komutların yeniden sıralanması, sahte bağımlılıkların kaldırılması ve deterministikliğin karmaşıklaşması.
6.3 Cache Alt Sistemi ve Cache-Line Davranışı
Instruction/data cache yapısı, cache line granülerliği ve ortalama hız ile worst-case süre arasındaki değiş tokuş.
Write-Back, Write-Through, Eviction ve Unaligned Access
Yazma politikaları, kirli satırların belleğe taşınması ve hizasız erişimlerin ek transaction üretmesi.
Cache Coherency, Clean/Invalidate ve DMA Görünürlüğü
CPU cache'i ile RAM/DMA gerçekliğinin ayrışması; buffer paylaşımında doğru bakım sekansı.
6.4 Memory Ordering ve Barrier Primitifleri
Derleyici, işlemci ve interconnect'in bellek işlemlerini yeniden sıralayabildiği sistemlerde görünürlük ve tamamlanma garantileri.
DMB, DSB ve ISB
Ordering, completion ve instruction-stream yenileme amaçlı bariyerlerin birbirinden ayrılması.
Atomic ve Exclusive Access Mekanizmaları
Paylaşılan veride kilitsiz güncelleme, load-exclusive/store-exclusive ve başarısız retry davranışı.
6.5 AXI/AHB Interconnect ve Gelişmiş Arbitration
Çoklu master-slave sistemlerinde bağımsız adres/veri kanalları, burst transfer ve hakemlik davranışı.
AXI Kanalları, Burst ve Exclusive Transfer
Adres, veri ve cevap kanallarının paralel akışı; uzun burst'lerin diğer master'larda oluşturduğu gecikme.
DMA Shadow Buffer, Starvation ve Arbiter Topolojileri
Round-robin, priority, bus-matrix-aware ve bounded-latency hakemlik; tampon ve açlık problemleri.
6.6 Deterministik Bellek ve Safety-Critical Çekirdekler
Ortalama performans yerine sınırlandırılmış erişim süresi ve hata tespitine odaklanan mimari yapılar.
TCM, Zero-Wait-State ve Predictable Execution Window
Kritik kod/verinin cache dışı, sabit gecikmeli belleğe yerleştirilmesi ve worst-case execution penceresi.
ECC, Lockstep ve Multicore Snoop Jitter
Cortex-R sınıfı hata tespiti; çok çekirdekte coherency trafiğinin zamanlama değişkenliği oluşturması.
Modül 7
Datasheet, Reference Manual ve Bare-Metal Firmware
Hazır kütüphanelerin ötesine geçerek donanımın gerçek teknik belgeler ve register modeli üzerinden okunması.
7.1 Teknik Doküman Okuma Disiplini
Datasheet, reference manual, errata, application note ve timing diagram kaynaklarının hangi sorular için kullanılması gerektiği.
Memory Map, Register ve Bit Alanları
Çevrebirim register adresleri, bit tanımları, reserved alanlar ve read-modify-write davranışlarının güvenli yönetimi.
Timing Diagram ve Elektriksel Karakteristik Tabloları
Setup/hold süreleri, clock sınırları, giriş eşikleri ve çevresel koşulların datasheet üzerinden yorumlanması.
7.2 Clock Tree, Reset ve Pin Fonksiyonları
İşlemci ve çevrebirim saatlerinin kaynak, bölücü ve kapı mekanizmalarıyla dağıtılması; reset sonrası varsayılan durumlar.
Clock Enable, Prescaler ve Peripheral Timing
Timer, UART, ADC ve bus clock hesaplarının donanım davranışıyla ilişkilendirilmesi.
Alternate Function ve Pin Mapping
Çevrebirim sinyallerinin fiziksel pinlere atanması, çakışan işlevler ve kart tasarımıyla firmware konfigürasyonunun eşleştirilmesi.
7.3 Bare-Metal Yürütme Modeli
Super-loop, polling, interrupt-driven akış ve olay tabanlı firmware yaklaşımlarının zaman ve kaynak açısından karşılaştırılması.
Startup, Vector Table ve Exception Akışı
Reset vektörü, başlangıç kodu, interrupt tablosu ve CPU exception mekanizmasının firmware başlangıcındaki rolü.
Blocking ve Non-Blocking Sürücü Tasarımı
Bekleme tabanlı fonksiyonların sistem üzerindeki etkisi; timeout, durum takibi ve olayla ilerleyen sürücü mimarileri.
Modül 8
Zamanlayıcılar, Kesmeler, DMA ve Gerçek Zaman Davranışı
Zamanın sınırlı bir sistem kaynağı olarak modellenmesi ve yürütme gecikmelerinin ölçülebilir hale getirilmesi.
8.1 Timer ve Zaman Tabanı Tasarımı
Clock, prescaler, counter, compare ve overflow ilişkileriyle periyodik ve tek seferlik zaman olaylarının oluşturulması.
Delay, Tick ve Olay Tabanlı Zamanlama
Bloklayan gecikmeler ile sistem tick’i, deadline ve olay tetiklemeli akışların ölçeklenebilirlik açısından karşılaştırılması.
Periyodik Görev, Deadline ve Jitter
Bir görevin beklenen zamanda çalışması; başlangıç ve tamamlanma zamanındaki sapmaların kontrol davranışına etkisi.
8.2 Interrupt Mimarisi ve Gecikme Analizi
Kesme oluşumundan ISR başlangıcına kadar geçen sürenin öncelik, stack, flash ve bus davranışıyla birlikte incelenmesi.
Interrupt Latency, Priority ve Tail-Chaining
Önceliklendirme, nested interrupt, tail-chaining ve critical section davranışlarının gecikme üzerindeki etkisi.
ISR Tasarım İlkeleri
ISR içinde yapılması ve ertelenmesi gereken işler; paylaşılan veri, flag, queue ve deferred processing yaklaşımları.
8.3 DMA ile Sürekli Veri Akışı
ADC, UART ve benzeri çevrebirimlerde CPU müdahalesini azaltarak yüksek hızlı veri aktarımı oluşturma.
Buffer, Ring Buffer ve Double Buffer
Producer-consumer ilişkisi, taşma, veri kaybı ve kesintisiz örnekleme için tampon mimarileri.
DMA Arbitration, Cache Tutarlılığı ve Veri Sahipliği
CPU ile DMA'nın aynı belleğe erişimi; cache görünürlüğü, yarış koşulları ve buffer sahipliğinin açık biçimde yönetilmesi.
8.4 Input Capture, Output Compare ve Encoder Modları
Timer çevrebirimlerinin yalnız periyodik interrupt değil, dış olay zamanlama ve hassas çıkış üretimi için kullanılması.
Input Capture ve Hassas Timestamp
Dış sinyal kenarlarının donanım timer değeriyle yakalanması; pulse width, frekans ve jitter ölçümü.
Output Compare ve Quadrature Encoder
CPU müdahalesi olmadan zaman kontrollü çıkış; A/B fazlarından yön, hız ve pozisyon çıkarımı.
8.5 İleri Interrupt Akışı
Exception entry, stacking ve öncelik mekanizmalarının cycle düzeyinde incelenmesi.
Late-Arrival, Tail-Chaining ve ISR Prologue/Epilogue
Arka arkaya kesmelerde donanım optimizasyonları ve register kaydetme/geri yükleme maliyetleri.
Fixed-Latency ISR ve TCM Yerleşimi
Kritik interrupt kodunun sabit erişim süreli bellekte tutulması ve gecikme varyasyonunun azaltılması.
Modül 9
ADC, Ölçüm ve Gerçek Zamanlı Sinyal İşleme
Analog fiziksel büyüklüklerin örneklenmesi, sayısallaştırılması, gürültü altında yorumlanması ve sistem kararına dönüştürülmesi.
9.1 Analog Front-End ve ADC Modeli
Sensör çıkışı, giriş empedansı, örnekle-tut devresi, referans gerilimi ve ADC giriş koşullarının birlikte değerlendirilmesi.
Çözünürlük, Quantization ve LSB
ADC kodunun gerilime dönüşümü; çözünürlük, quantization hatası ve etkin bit sayısının ölçüm kalitesi üzerindeki etkisi.
Offset, Gain Error, Drift ve Kalibrasyon
Ölçüm zincirindeki sistematik hatalar, sıcaklık ve zamanla değişim; kalibrasyon katsayılarının oluşturulması.
9.2 Örnekleme, Gürültü ve Filtreleme
Örnekleme hızı, aliasing, kablo ve güç kaynaklı gürültü ile yazılımsal filtrelerin gecikme maliyeti.
Moving Average, Median, EMA ve Histerezis
Gürültü azaltma yöntemlerinin tepki süresi, yanlış alarm ve gerçek değişimi bastırma etkileriyle karşılaştırılması.
Oversampling, Outlier Rejection ve Veri Kalitesi
Tekrarlı örneklerden çözünürlük artırma, aykırı ölçümleri ayıklama ve geçerli veri kriterleri oluşturma.
9.3 Özellik Çıkarımı ve Karar Üretimi
Ham sensör verisinden durum izleme ve kontrol için anlamlı zaman serisi özelliklerinin çıkarılması.
Baseline, Drift, Trend, Slope ve Noise
Referans davranış, yavaş sapma, değişim yönü ve gürültü seviyesinin çevrim içi hesaplanması.
Threshold, Korelasyon ve Anomali Seviyeleri
Sabit ve adaptif eşikler; çoklu sinyal ilişkileri, dereceli uyarı ve yanlış alarm ile tespit gecikmesi dengesi.
9.4 Frekans Alanı ve Spektral Analiz
Zaman serisinin frekans bileşenlerine ayrılması ve periyodik gürültü, harmonik ve hareket bilgisinin çıkarılması.
Access point ve station modları, IP yapılandırma ve gömülü cihazın yerel ağ içinde servis sunması.
Web Arayüzü, Socket ve mDNS
Uzaktan izleme/kontrol, düşük gecikmeli veri akışı ve cihazın isimle keşfedilmesi.
Bağlantı Kopması, Reconnect ve Timeout
Ağın güvenilir kabul edilmemesi; tekrar bağlanma, paket kaybı ve bağlantısız çalışma davranışı.
21.3 OTA ve Flash Partition Mimarisi
Firmware'in sahada güncellenmesi, uygulama bölümleri ve güncelleme sırasında güç/bağlantı kesintisi riskleri.
A/B Güncelleme ve Rollback
Yeni firmware doğrulanmadan aktif sürümün kaybedilmemesi ve başarısız boot sonrası geri dönüş.
Konfigürasyon, Dosya Sistemi ve Veri Ayrımı
Uygulama, kalıcı ayar ve log verilerinin farklı flash bölgelerinde yaşam döngüsüyle yönetilmesi.
21.4 Ekran, HUD ve Operatör Geri Bildirimi
Sistem iç durumunun yalnız log değil, farklı kullanıcı rolleri için anlamlı arayüzlere dönüştürülmesi.
OLED/TFT, Çoklu Ekran ve Bus Paylaşımı
I²C/SPI üzerinden birden fazla ekranın adres, bant genişliği ve güncelleme zamanlamasıyla yönetilmesi.
Operatör HUD, Diagnostic Ekran ve Durum Haritası
Operatör için sade karar bilgisi, mühendis için ham/teşhis verisi ve state geçişlerinin görselleştirilmesi.
21.5 MQTT, Matter ve IoT Mesajlaşma
Bağlı gömülü cihazlarda publish/subscribe, cihaz modeli ve uygulama katmanı haberleşmesinin ele alınması.
MQTT Topic, QoS ve Bağlantı Durumu
Telemetri ve komut mesajlarının topic yapısı, teslimat garantisi ve bağlantı kopmasında davranış.
Matter ve Birlikte Çalışabilir Cihaz Modeli
Farklı üretici cihazların ortak veri ve kontrol modeli üzerinden güvenli biçimde haberleşmesi.
Modül 22
Durum İzleme, Sensör Füzyonu ve Anomali Analizi
Birden fazla ölçüm akışından sistem sağlığı, risk ve karar durumu üretmeye yönelik gerçek zamanlı analiz yaklaşımı.
22.1 Çevrim İçi Durum İzleme
Sistemin tek bir anda değil, zaman içindeki davranışına göre izlenmesi ve referans modelle karşılaştırılması.
Baseline Takibi, Drift ve Trend
Normal davranışın değişen koşullara uyarlanması; yavaş bozulma ile ani olayların ayrıştırılması.
Gürültü, Varyans ve Güvenilirlik Skoru
Sensör verisinin yalnız değeri değil, kararlılığı ve güvenilirliğinin de karar sürecine dahil edilmesi.
22.2 Sensör Füzyonu ve Durum Kestirimi
Farklı hassasiyet ve hata davranışına sahip sensörlerin tek sistem durumu üretmek için birleştirilmesi.
Ağırlıklandırma, Korelasyon ve Tutarlılık
Sensörlerin birbirini destekleme veya çelişme durumlarının incelenmesi; hatalı kanala aşırı güvenin önlenmesi.
Eksik Veri, Aykırı Kanal ve Degraded Estimation
Bir sensör kaybolduğunda veya sapıttığında sınırlı bilgiyle kestirimin sürdürülmesi.
22.3 Anomali ve Risk Kararları
Normal, uyarı, kritik ve güvenli durum gibi dereceli kararların zaman, güven ve maliyet dikkate alınarak üretilmesi.
Yanlış Alarm ve Tespit Gecikmesi Dengesi
Hassas eşiklerin yanlış alarm, ağır filtrelerin ise geç tespit üretmesi; tasarım değiş tokuşunun ölçülmesi.
Sağlık, Risk ve Toparlanma Durumu
Anomali sonrasında sistemin hemen normal kabul edilmemesi; kararlı toparlanma ve yeniden doğrulama mantığı.
22.4 Enerji ve Güç Sistemi Durum İzleme
Dalga biçimi, besleme kararlılığı ve bileşen davranışının zaman içinde sağlık göstergelerine dönüştürülmesi.
RMS, Harmonik Değişim ve Zero-Cross Davranışı
Genlik, spektral yapı ve sıfır geçiş zamanındaki sapmaların birlikte değerlendirilmesi.
Yaşlanma Belirtileri ve Erken Bozulma İzleme
Yavaş drift, gürültü artışı ve tepki değişimlerinin bakım öncesi uyarıya dönüştürülmesi.
22.5 Failure Injection ve Algoritma Doğrulama
Durum izleme algoritmasının yalnız temiz veriyle değil, kontrollü hata ve bozulma senaryolarıyla sınanması.
Sensör Kopması, Gerilim Düşmesi ve Gürültü Enjeksiyonu
Eksik veri, ani transient ve sahte gürültü kaynaklarının sistem state'ine etkisi.
Yanlış Alarm, Detection Delay ve Recovery Testi
Tespit hassasiyeti, gecikme ve normale dönüş kriterlerinin ölçülmesi.
Modül 23
Firmware Güvenliği, Boot Zinciri ve Tersine Mühendislik
Gömülü cihazın kod bütünlüğü, güncelleme güvenliği, debug yüzeyleri ve binary davranışının düşük seviyede incelenmesi.
23.1 Boot Süreci ve Güven Zinciri
Reset sonrası ROM, bootloader ve uygulama aşamalarının sırası; her katmanın bir sonraki bileşene güven aktarması.
Image Doğrulama, İmza ve Rollback Koruması
Firmware bütünlüğü ve kaynağının doğrulanması; eski ve zayıf sürüme geri dönüş saldırılarının önlenmesi.
Güvenli Güncelleme ve Kurtarma
Güncelleme kesintisi, bozuk image ve kurtarma modlarının güvenilir ve kontrollü tasarımı.
23.2 Debug Arayüzleri ve Saldırı Yüzeyi
SWD/JTAG, UART boot, test pad ve recovery modlarının üretim cihazında oluşturduğu erişim riskleri.
Yetki Sınırları ve Hassas Veri
Anahtar, kalibrasyon, kimlik ve konfigürasyon verilerinin erişim ve saklama politikaları.
Fault Injection ve Hata Durumu Güvenliği
Glitch, brownout ve beklenmeyen reset gibi hata koşullarının güvenlik kontrollerini atlatmaması.
23.3 Binary ve Firmware Analizi
Derlenmiş kod, dosya formatı, string, sabit, fonksiyon ve kontrol akışı üzerinden firmware davranışının çıkarılması.
Statik Analiz ve Disassembly
Binary bölümleri, instruction akışı, fonksiyon sınırları ve donanım register erişimlerinin yorumlanması.
Dinamik Analiz ve Çalışma Zamanı Gözlemi
Log, debug, emülasyon veya enstrümantasyon ile gerçek yürütme akışının ve hata davranışının incelenmesi.
23.4 Privilege, Memory Protection ve Güven Sınırları
Firmware bileşenlerinin aynı yetkiyle çalışmasının oluşturduğu risk ve donanım tabanlı izolasyon mekanizmaları.
MPU/PMP, Ayrıcalık Seviyeleri ve Bölge İzinleri
Kod, veri, stack ve çevrebirim alanlarının erişim kurallarıyla sınırlandırılması.
TrustZone ve Güvenli/Güvensiz Dünya Ayrımı
Hassas servislerin izole yürütülmesi ve çağrı kapılarının güven sınırı olarak tasarlanması.
23.5 Bootloader, Recovery ve Hata Dökümü Analizi
Cihazın başlatma, güncelleme, kurtarma ve çökme durumlarında dışarı açtığı düşük seviye davranışlar.
DFU, Recovery Mode ve Kontrollü Kurtarma
Bozuk uygulama veya yarım güncelleme sonrasında cihazın güvenli ve yetkili biçimde yeniden programlanması.
Crash Dump, Memory Map ve Bölge Analizi
Hata anındaki bellek bölgelerinin adres, uzunluk ve alt sistem bağlamıyla yorumlanması.
Modül 24
K-Band Radar, Doppler ve Gömülü Sinyal İşleme
Fiziksel bir olayın elektromanyetik sinyal, analog ölçüm, ADC örnekleri ve yazılım kararına dönüşme zinciri.
24.1 Frekans, Dalga Boyu ve Yayılım
Frekans ile dalga boyu ilişkisi; ortam, mesafe, yansıma ve anten yapısının alınan sinyal üzerindeki etkisi.
Anten, Yakın Alan ve Uzak Alan Kavramları
Anten geometrisi ve konumunun sinyal seviyesi, yönlülük ve ölçüm tekrarlanabilirliğine etkisi.
Gürültü, SNR ve Algılama Eşiği
Alınan sinyalin gürültü tabanından ayrılması ve eşik kararının yanlış alarm/tespit kaybı üzerindeki etkisi.
24.2 Doppler Etkisi ve Radar Temelleri
Hareketin geri dönen sinyal frekansında oluşturduğu değişim ve hız bilgisinin çıkarılması.
Mixer ve Beat Frequency
Gönderilen ve alınan sinyallerin karıştırılmasıyla düşük frekanslı fark sinyalinin elde edilmesi.
K-Band/X-Band Sensörlerin Çalışma Mantığı
Radar modüllerinin nesneyi doğrudan değil, yansıyan sinyal değişimini ölçmesi ve ADC ile sayısallaştırılması.
24.3 RF Verisinin Sayısal İşlenmesi
Beat sinyalinin örneklenmesi, filtrelenmesi, spektral ve zamansal özelliklerinin değerlendirilmesi.
Örnekleme Hızı ve Frekans İçeriği
Sinyal bant genişliği, Nyquist sınırı ve aliasing riskinin veri edinim tasarımına etkisi.
Hareket Algılama, Threshold ve Sahte Tetikleme
Titreşim, çevresel hareket ve gürültü kaynaklarının gerçek hedef hareketinden ayrıştırılması.
24.4 Radar RF Ön Uç Mimarisi
Gönderim, yansıma ve fark sinyali zincirini oluşturan osilatör, anten, mixer ve IF katmanları.
DRO/Oscillator, Mixer, Schottky ve IF
Taşıyıcının üretilmesi, alınan sinyalle karıştırılması ve düşük frekanslı beat/IF sinyalinin elde edilmesi.
LNA, Envelope, Anten Beam ve RCS
Zayıf sinyalin yükseltilmesi; hedef yansıtıcılığı, beam geometrisi ve alınan genlik ilişkisi.
24.5 Radar Modları ve Bantlar
CW/FMCW çalışma biçimleri ile X, K ve Ka bantlarının hız, mesafe ve çevresel davranış açısından karşılaştırılması.
CW, FMCW, Beat Frequency ve Menzil/Hız Ayrımı
Sabit taşıyıcıda Doppler hız ölçümü; frekans süpürmede zaman/frekans farkından mesafe çıkarımı.
Cosine Effect ve Atmospheric Attenuation
Hedef hareket açısının ölçülen radyal hıza ve frekans bandının yayılım kaybına etkisi.
24.6 Radar Sinyalinin Sayısal İşlenmesi
IF sinyalinin ADC ile örneklenmesi, gürültüden ayrılması ve hareket/karar bilgisine dönüştürülmesi.
DC Offset, EMA, Band-Pass, FFT ve SNR
Ön işleme, frekans bileşeni çıkarımı ve algılanabilir sinyal seviyesinin değerlendirilmesi.
Doppler-Hız Dönüşümü, Histerezis ve Sahte Tetikler
Frekans kaymasının hıza çevrilmesi; titreşim, çevresel hareket ve gürültünün gerçek hedeften ayrılması.
Modül 25
MCU Mimarisi Karşılaştırma ve Ölçüm Laboratuvarı
Mimari iddiaların cycle sayacı, GPIO işaretleme ve veri yolu yükü altında ölçülerek farklı MCU platformlarında doğrulanması.
25.1 Platformlar Arası Mimari Karşılaştırma
STM32, ESP32, RP2040, AVR ve benzeri MCU'larda instruction/data yolu, cache ve interconnect farklarının okunması.
STM32 BusMatrix, ESP32 Flash Cache ve RP2040 Crossbar
Üretici reference manual'larından gerçek bus topolojilerinin ve ortak kaynakların çıkarılması.
Klasik Harvard, Modified Harvard ve Unified Map Davranışı
Pazarlama adından bağımsız olarak fiziksel fetch/data yollarının ve bellek erişiminin karşılaştırılması.
25.2 Cycle ve Zaman Ölçüm Yöntemleri
Kod bölümünün yürütme süresini donanım sayaçları ve harici ölçümle tekrar üretilebilir biçimde belirleme.
DWT Cycle Counter, Timer ve GPIO Toggle
İç cycle sayacı ile dış logic analyzer/osiloskop zaman ölçümünün karşılaştırılması.
Flash vs SRAM, Cache Açık/Kapalı ve Branch Testleri
Kod yerleşimi, cache/prefetch durumu ve kontrol akışının süre dağılımına etkisi.
25.3 Bus Yükü ve DMA Contention Deneyleri
CPU kodu çalışırken DMA ve çevrebirim trafiği oluşturarak ortak kaynak gecikmelerini görünür hale getirme.
DMA Açık/Kapalı, SRAM Bank ve Peripheral Bridge
Aynı slave/bank hedeflendiğinde oluşan gecikme ile farklı kaynaklara paralel erişimin karşılaştırılması.
Ortalama Süre, Worst-Case ve Jitter Dağılımı
Tek ölçüm yerine min/max/ortalama/dağılım üzerinden deterministik davranışın değerlendirilmesi.
25.4 Deney Disiplini ve Sonuç Yorumlama
Compiler optimization, clock konfigürasyonu, ölçüm overhead'i ve cache sıcaklığı gibi değişkenlerin kontrol edilmesi.
Tekrarlanabilir Benchmark ve Artefakt Kaydı
Firmware sürümü, build flag, pin/clock ayarı ve ham sonuçların yeniden üretilebilir biçimde belgelenmesi.
Mimari İddia ile Ölçüm Sonucunu Ayırma
Datasheet garantisi, implementation detail ve test koşuluna bağlı gözlemin açık biçimde ayrıştırılması.
Modül 26
Final Proje, Test ve Sistem Doğrulama
Eğitim boyunca edinilen donanım, firmware, ölçüm ve hata analizi becerilerinin doğrulanabilir bir mühendislik projesinde birleştirilmesi.
26.1 Gereksinim ve Sistem Mimarisi
Proje amacı, giriş/çıkışlar, zaman gereksinimleri, güvenlik sınırları ve kabul kriterlerinin açık biçimde tanımlanması.
Blok Şema, Power Tree ve Pin Mapping
Güç, işlem, sensör, haberleşme ve aktüatör bloklarının fiziksel ve mantıksal bağlantılarının hazırlanması.
Veri Akışı, State Machine ve Firmware Katmanları
Verinin hangi aşamalardan geçtiği, kararların nasıl üretildiği ve yazılım sorumluluklarının nasıl ayrıldığı.
26.2 Uygulama ve Entegrasyon
Kart, sensör, protokol, RTOS, telemetri ve kontrol katmanlarının adım adım bir araya getirilmesi.
Aşamalı Bring-Up ve Entegrasyon Testleri
Tüm sistemi tek seferde açmak yerine her blok için ayrı doğrulama ve arayüz testleri uygulanması.
Ölçüm Noktaları ve Tanısal Firmware
Osiloskop, logic analyzer ve loglar için gerekli gözlem noktalarının tasarıma baştan eklenmesi.
26.3 Hata Enjeksiyonu ve Dayanıklılık Testleri
Sistemin yalnız normal durumda değil, sensör kaybı, paket hatası, güç düşümü ve zamanlama yükü altında sınanması.
Fault Injection ve Recovery Senaryoları
Kablo kopması, stuck bus, geçersiz veri, task gecikmesi ve reset gibi hataların kontrollü biçimde oluşturulması.
Kabul Kriteri, Ölçüm ve Test Raporu
Başarı/başarısızlık koşullarının sayısal kriterlerle tanımlanması ve sonuçların ölçüm kanıtlarıyla raporlanması.
26.4 Teknik Dokümantasyon ve Sunum
Projenin başka bir geliştirici tarafından anlaşılabilir, yeniden kurulabilir ve bakım yapılabilir biçimde belgelenmesi.
Şematik, BOM, Yazılım Yapısı ve Test Planı
Donanım ve firmware teslimatlarının sürüm, bağlantı ve test bilgileriyle birlikte hazırlanması.
Bilinen Sınırlar, Failure Mode'lar ve İyileştirme Planı
Sistemin hangi koşullarda güvenilir olduğu, hangi risklerin kaldığı ve sonraki tasarım revizyonlarında nelerin değişeceği.
26.5 Kart Karşılaştırma ve Tasarım İncelemesi
Farklı demo kartlarının blok, güç, arayüz ve failure mode açısından karşılaştırılarak 'bu kartı nasıl tasarlardınız?' sorusunun cevaplanması.
Design Review ve Alternatif Mimari Üretme
Mevcut tasarım kararlarının kısıtlarla değerlendirilmesi; daha güvenilir, ölçülebilir veya üretilebilir alternatiflerin geliştirilmesi.
Teknik Savunma ve Mühendislik Karar Kaydı
Parça, topoloji, RTOS ve protokol seçimlerinin neden-sonuç, risk ve test kanıtlarıyla savunulması.
Eğitmenler
Can Koç
Bilgisayar Mühendisi
Gömülü sistemler, firmware, gerçek zamanlı yazılım ve düşük seviye sistem mimarileri üzerine çalışan geliştirici ve teknik eğitmendir. Çalışmalarında fiziksel sinyalden başlayarak işlemci, bellek, veri yolu, çevrebirim, işletim sistemi ve uygulama katmanlarına uzanan sistemi bir bütün olarak ele almaktadır.Gömülü siste...
Ayar Damgası
Uluslararası geçerli, doğrulanabilir sertifika
Eğitim sonunda yapılan online sınavda başarılı olan katılımcılar, uluslararası geçerliliğe sahip onaylı sertifika almaya hak kazanır.
Endüstriyel Gömülü Sistemler Eğitimi tam olarak ne öğretir?
Bu eğitim; fiziksel dünyadan alınan bir sinyalin elektronik devre tarafından algılanması, mikrodenetleyici tarafından işlenmesi, firmware içinde yorumlanması ve gerçek zamanlı bir sistem davranışına dönüştürülmesi sürecini bütün olarak ele alır.
Katılımcılar yalnızca kod yazmayı veya hazır modülleri birbirine bağlamayı değil; güç, sinyal, işlemci, bellek, çevrebirim, zamanlama, haberleşme, ölçüm ve hata davranışlarının aynı sistem içinde nasıl etkileştiğini öğrenir. Eğitim boyunca “sistem çalışıyor mu?” sorusunun yanında “neden çalışıyor, davranışı nasıl doğrulanır ve hangi koşullarda başarısız olur?” soruları da incelenir.
Bu eğitim bir Arduino veya robotik kodlama kursu mudur?
Hayır. Arduino, ESP32 veya benzeri geliştirme kartları bazı konuların uygulanması için araç olarak kullanılabilir; ancak eğitim herhangi bir karta, üreticiye veya hazır kütüphaneye bağlı değildir.
Robotik uygulamalar; sensör, motor, geri besleme ve kontrol davranışlarını görünür hâle getirmek amacıyla kullanılan örneklerden yalnızca biridir. Eğitimin asıl kapsamı mikrodenetleyici mimarileri, bare-metal firmware, gerçek zamanlı sistemler, donanım haberleşmesi, veri edinimi, ölçüm, sinyal işleme, güç yönetimi, PCB ve hata analizidir. Amaç belirli bir kartı ezberlemek değil, farklı donanım platformlarına aktarılabilecek mühendislik yaklaşımı geliştirmektir.
Eğitime katılmak için programlama veya elektronik bilgisi gerekir mi?
Eğitim temel kavramlardan başlayarak ilerlediği için ileri düzey ön bilgi zorunlu değildir. Mikrodenetleyici, pin, giriş-çıkış, güç hattı, sensör, yazılım akışı ve temel elektronik davranışlar başlangıç bölümlerinde açıklanır.
Bununla birlikte temel C/C++ programlama, gerilim-akım-direnci tanıma veya daha önce geliştirme kartıyla çalışma deneyimi ilerlemeyi kolaylaştırır. Deneyimli katılımcılar ise işlemci mimarisi, deterministik yürütme, RTOS, sürücü tasarımı, sinyal işleme ve kart seviyesi teşhis bölümlerinde bilgilerini derinleştirir.
“Endüstriyel” ifadesi bu eğitimde ne anlama gelir?
Endüstriyel yaklaşım, yalnızca bir prototipin bir kez çalışmasını yeterli kabul etmemektir. Sistemin zamanlama davranışı, veri bütünlüğü, güç kararlılığı, hata koşulları, gözlemlenebilirliği, güvenli duruma geçişi ve tekrar üretilebilirliği de tasarımın parçasıdır.
Bu nedenle eğitimde gecikme, jitter, kaynak çakışması, haberleşme kopması, gürültü, brownout, veri kaybı, kilitlenme, sensör sapması ve bileşen arızası gibi sahada karşılaşılan durumlar incelenir. Katılımcılar çalışan bir devre kurmanın ötesine geçerek ölçülebilir, doğrulanabilir ve hata davranışı tanımlı sistemler geliştirme yaklaşımı kazanır.
Eğitimde mikrodenetleyicilerin iç mimarisi ne kadar ayrıntılı işlenir?
Von Neumann, Harvard ve Modified Harvard mimarileri; komut ve veri yolları, pipeline, flash wait-state, prefetch, cache, SRAM, bus matrix, AHB/APB yapıları, DMA ve interrupt mekanizmalarıyla birlikte ele alınır.
Bu başlıklar işlemci tarihi anlatmak amacıyla değil, aynı kodun neden farklı zamanlarda tamamlanabildiğini açıklamak için işlenir. CPU, bellek, DMA ve çevrebirimlerin aynı kaynaklar üzerindeki yarışması; interrupt gecikmesi, branch penalty, bus contention ve deterministik davranış üzerindeki etkileriyle incelenir.
Hazır kütüphaneler mi, bare-metal programlama mı öğretilir?
Her iki yaklaşım da ele alınır. Hazır kütüphaneler hızlı geliştirme için değerlidir; ancak kütüphanenin hangi register’lara, clock ayarlarına ve donanım birimlerine dokunduğunun anlaşılması gerekir.
Katılımcılar datasheet, reference manual, memory map, register ve bit alanlarını okumayı; GPIO, timer, UART, ADC ve interrupt yapılarını donanım seviyesinde takip etmeyi öğrenir. Amaç bütün kodu zorunlu olarak sıfırdan yazmak değil, kullanılan soyutlama katmanının neyi sakladığını bilmektir.
GPIO, ADC ve PWM konuları hangi seviyede ele alınır?
GPIO yalnızca HIGH ve LOW yazılan bir yazılım arayüzü olarak anlatılmaz. Dijital girişlerin gerçekte analog gerilimleri belirli eşiklere göre sınıflandırdığı gösterilir; datasheet üzerindeki VIL, VIH, VOL ve VOH sınırları, belirsiz giriş bölgesi, gürültü marjları ve Schmitt trigger histerezisi matematiksel olarak incelenir.
Pull-up ve pull-down dirençleri, open-drain yapılar, hat kapasitesi ve RC zaman sabitinin yükselme süresine etkisi; slew rate, metastability, debounce, pin multiplexing, ESD koruması ve giriş filtreleme davranışlarıyla birlikte ele alınır.
ADC bölümünde örnekleme hızı, sample-and-hold, çözünürlük, quantization, referans gerilimi, offset, drift, LSB değişimi, oversampling ve gürültü değerlendirilir. PWM bölümünde ise duty cycle’ın yanında frekans, timer çözünürlüğü, jitter, anahtarlama davranışı ve yük değişiminin çıkış üzerindeki etkisi incelenir.
UART, SPI ve I²C yalnızca kod üzerinden mi anlatılır?
Hayır. Haberleşme protokolleri hem yazılım hem de fiziksel hat üzerinden incelenir.
UART tarafında baud rate, start/stop bitleri, frame yapısı, buffer taşması ve zamanlama hataları; I²C tarafında SDA/SCL, open-drain, pull-up, adresleme, ACK/NACK, clock stretching ve bus stuck-low durumları; SPI tarafında MOSI, MISO, clock, chip-select, clock polarity/phase ve veri örnekleme anları ele alınır.
Logic analyzer ile gerçek trafik yakalanarak yazılımın beklediği davranış ile hattın gerçekten ürettiği davranış karşılaştırılır.
Eğitimde gerçek zamanlı işletim sistemleri ve FreeRTOS var mı?
Evet. Bare-metal süper döngü yaklaşımı ile RTOS tabanlı görev mimarisi karşılaştırılır. Task, scheduler, priority, queue, semaphore, mutex, event group, software timer ve ISR içinden güvenli haberleşme mekanizmaları uygulamalı olarak ele alınır.
RTOS’un sistemi otomatik olarak hızlı veya güvenilir yapmadığı özellikle gösterilir. Priority inversion, deadlock, race condition, stack overflow, heap fragmentation, uzun critical section, hatalı ISR önceliği ve watchdog tasarım hataları incelenir. Hedef yalnızca task oluşturmak değil, öngörülebilir bir zaman mimarisi kurmaktır.
Sensör verisi ve sinyal işleme bölümünde neler yapılır?
Sensör çıktıları doğrudan doğru kabul edilmez. Örnekleme, gürültü, tepki süresi, çözünürlük, kalibrasyon, offset, drift ve çalışma koşullarının ölçüm üzerindeki etkileri incelenir.
Ham veriden ortalama, eğim, trend, baseline, sapma, gürültü seviyesi ve korelasyon gibi özelliklerin çıkarılması ele alınır. Moving average, median, EMA, hysteresis ve outlier rejection gibi yöntemler yalnızca formül olarak değil; gecikme, yanlış alarm ve gerçek olayı bastırma gibi bedelleriyle değerlendirilir. Verinin durum izleme, anomali tespiti ve kontrol kararlarına nasıl dönüştürüldüğü gösterilir.
Eğitimde ECU ve endüstriyel kontrol birimleri ele alınıyor mu?
Evet. Elektronik kontrol ünitesi yalnızca mikrodenetleyici bulunan bir kart olarak değil; güç girişi, sensör arayüzleri, giriş koşullandırma, işlemci, bellek, haberleşme, çıkış sürücüleri, koruma devreleri ve teşhis katmanlarından oluşan bütünleşik bir kontrol sistemi olarak incelenir.
Analog ve dijital sensör girişlerinin ECU’ya alınması; gerilim bölücüler, filtreler, seviye dönüştürme, ADC, frekans ve darbe ölçümü gibi yöntemler üzerinden ele alınır. Sensör verisinin doğrudan kontrol çıkışına aktarılmadığı; geçerlilik kontrolü, aralık denetimi, plausibility kontrolleri, zaman aşımı, filtreleme ve durum kestirimi aşamalarından geçirilmesi gerektiği açıklanır.
Aktüatör tarafında high-side ve low-side sürücüler, MOSFET tabanlı güç katları, röleler, solenoidler ve diğer endüstriyel yüklerin kontrolü incelenir. Akım kapasitesi, flyback enerjisi, kısa devre, açık yük, aşırı akım, termal koruma, anahtarlama gürültüsü ve geri besleme gibi etkilerin firmware davranışıyla birlikte değerlendirilmesi üzerinde durulur.
ECU yazılımı; giriş işleme, kontrol ve karar katmanı, çıkış yönetimi, telemetri, arıza kaydı ve güvenlik mekanizmaları olarak ayrıştırılır. Watchdog, brownout, sensör kaybı, haberleşme hatası veya sürücü arızası durumlarında sistemin hangi çıkışları kapatacağı, hangi fonksiyonları sınırlayacağı ve hangi güvenli ya da kısıtlı çalışma durumuna geçeceği durum makineleri üzerinden tasarlanır.
Böylece katılımcılar bir ECU’yu yalnızca “giriş oku, çıkış sür” mantığıyla değil; fiziksel sinyal, güç elektroniği, gerçek zamanlı yazılım, teşhis ve hata toleransı bulunan bir kontrol bilgisayarı olarak değerlendirir.
Güç yönetimi ve elektronik arıza konuları eğitime dahil mi?
Evet. Regülatör, LDO, buck, boost, ripple, brownout, decoupling, güç dağıtımı, ground dönüş yolu ve yük geçişlerinin sistem davranışına etkileri ele alınır.
Rastgele reset, yanlış ADC değeri, haberleşme kopması veya motor çalışınca kilitlenme gibi problemlerin her zaman yazılımdan kaynaklanmadığı gösterilir. Güç ve sinyal bütünlüğü, firmware davranışıyla birlikte değerlendirilir.
PCB tasarımı, şematik ve kart seviyesi teşhis işleniyor mu?
Eğitimde şematik okuma, fonksiyonel bloklar, net isimleri, test noktaları, güç ağacı, footprint, placement, routing, return path, ERC, DRC ve üretim çıktıları ele alınır. Breadboard üzerinde çalışan bir sistemin PCB üzerinde neden farklı davranabileceği incelenir.
Kart bring-up sürecinde kısa devre kontrolü, güç hatlarının doğrulanması, clock/reset, programlama arayüzü, UART debug, sensör bus’ları ve aktüatörlerin güvenli test sırası uygulanır. Arıza analizi ise şu zincirle yürütülür:
Belirti → Fonksiyonel blok → Net/sinyal yolu → Fiziksel nokta → Ölçüm → Hipotez → Doğrulama
Eğitimde hangi ölçüm ve hata ayıklama araçları kullanılır?
Multimetre, osiloskop, logic analyzer, seri haberleşme, telemetri, debug çıktıları, şematik ve boardview verileri sistem davranışını doğrulamak için kullanılır.
Amaç yalnızca cihazı kullanmayı öğretmek değildir. Hangi arıza için hangi ölçümün anlamlı olduğu, probun nereye bağlanacağı, elde edilen değerin nasıl yorumlanacağı ve yazılım ile fiziksel ölçüm arasında nasıl ilişki kurulacağı işlenir.
Eğitimde kalıcı bellek ve veri güvenilirliği var mı?
EEPROM ve flash tabanlı kalıcı veri yapıları ele alınır. Kalibrasyon değerleri, cihaz ayarları, çalışma sayacı, hata logları, seri numarası ve son sistem durumunun güç kesilse bile korunması incelenir.
Yazma ömrü, page write, wear leveling, checksum, CRC, yarım kalan yazma, güç kesintisinde veri bozulması ve eski veriyle boot etme gibi problemler değerlendirilir. RTOS ortamında kalıcı belleğe erişimin ayrı görev, queue ve doğrulama mekanizmalarıyla yönetilmesi gösterilir.
Eğitim sonunda nasıl bir proje ortaya çıkar?
Final proje yalnızca çalışan bir devreden ibaret değildir. Projede sistem amacı, blok şema, güç yapısı, pin mapping, veri akışı, firmware mimarisi, durum makinesi, hata senaryoları, telemetri, test planı ve ölçüm sonuçları bulunur.
Katılımcının geliştirdiği sistemin ne yaptığını göstermesi kadar, neden o mimariyi seçtiğini, hangi failure mode’ları düşündüğünü ve davranışı nasıl doğruladığını açıklaması beklenir.